Bir Alman Yatırımcının Macaristan’daki Tarım Arazisi Yatırımı: İç Hukuk Yolları ve AB İçi Yatırım Tahkimi

Macaristan’da önemli ölçekli bir tarım arazisi yatırımı gerçekleştiren Alman bir yatırımcıya hukuki danışmanlık sunduk. Yatırımın temeli, tarım arazilerinin bir şirket yapısı aracılığıyla edinildiği 1990’lı yıllara dayanıyordu. Arazi mülkiyetini etkileyen sonraki mevzuat değişikliklerinin ardından, yatırımın uzun vadede korunması ve geliştirilmesi amacıyla oluşturulan bir trustee düzenlemesi üzerinden ilave tarım arazileri edinildi.

Taraflar arasındaki anlaşmaya göre, Macaristan’ın Avrupa Birliği’ne katılımıyla AB vatandaşlarının doğrudan arazi mülkiyeti edinmesinin mümkün hâle gelmesinin ardından araziler satılacak ve satış bedeli ortak bir girişime aktarılacaktı. Ancak trustee daha sonra arazileri elden çıkardı ve satış bedelini kendisinde tuttu. Bu durum mülkiyet hakları, sözleşmesel yükümlülükler ve başvurulabilecek hukuki yollar bakımından karmaşık uyuşmazlıklara yol açtı.

Macaristan mahkemeleri nezdinde yürütülen yargılamalarda sonuç alınamaması ve uygulanabilir iç hukuk çerçevesinde tazminata hükmedilmemesinin ardından, Almanya ile Macaristan arasındaki ikili yatırım anlaşması kapsamında sağlanan korumaları inceledik. Ayrıca ICSID çerçevesinde yatırımcı-devlet tahkimine başvuru imkânını değerlendirdik.

Dosyanın temel hukuki meselelerinden biri, uluslararası yatırım hukuku ile Avrupa Birliği hukuku arasındaki ilişkiydi. Bu kapsamda özellikle Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın AB içi yatırım tahkimine ilişkin içtihadının sonuçlarını değerlendirdik. Achmea kararları doğrultusunda, AB üyesi devletler arasındaki ikili yatırım anlaşmalarında yer alan tahkim hükümlerinin AB hukukuyla bağdaşmaz kabul edilmesinin dosyaya etkilerini analiz ettik. Bu nedenle dosyada yalnızca yatırım anlaşmasının sağladığı koruma ve yatırımcı statüsü değil, değişen Avrupa hukuku çerçevesinde yatırım anlaşmasına dayalı hukuki yolların fiilen kullanılabilirliği de ayrıntılı olarak değerlendirildi.