Franchise Hukuku ve Standart Şartlar ve Koşullar

Franchise verenler, tutarlı bir dağıtım sistemini sürdürmek ve franchise alanlara eşit muameleyi sağlamak amacıyla genellikle tek tip franchise sözleşmeleri kullanırlar. Dolayısıyla bu sözleşmeler, Alman Medeni Kanunu’nun (BGB) 305(1) maddesinin 1. cümlesi anlamında standart hüküm ve koşullar teşkil eder. Taraflarca bireysel olarak müzakere edilmedikleri ölçüde, bu sözleşmeler standart şartlara ilişkin sıkı bir yargı denetimine tabidir.

Bu bağlamda bazı ilginç kararlar dikkat çekmektedir. Örneğin, Federal Adalet Mahkemesi (BGH XII ZR 1/17), sözleşmenin başlangıcında, uzatılmasını önlemek için fesih bildiriminin en geç ne zamana kadar verilmesi gerektiğinin açıkça belirtilmemesi halinde, sözleşmenin otomatik olarak uzatılmasına ilişkin bir maddenin şeffaflık eksikliği nedeniyle geçersiz olduğuna hükmetmiştir. Bu durum, doğal olarak franchise sözleşmeleri de dahil olmak üzere diğer sözleşmeler için de geçerlidir. Söz konusu davada, BGH, sözleşmenin başlangıcı ve dolayısıyla ihbar süresinin sona ermesi konusunda çözülemeyen bir belirsizlik olduğunu değerlendirmiştir. BGH, son fesih tarihine ilişkin şeffaflık eksikliğinin, sözleşme tarafının fesih hakkını etkili bir şekilde kullanamamasına yol açtığını belirtmiştir. Bu tür bir hüküm geçersizdir.
Bu nedenle, franchise sözleşmelerinde sözleşmenin başlangıcı ve feshi ya da sözleşme süresinin sona ermesi konusunda açık hükümler bulunmalıdır.

Ayrıca, standart şartlar ve koşullarla ilgili BGH’nin VII ZR 308/16 sayılı kararı da ilgi çekicidir. Söz konusu karara göre, bir kupon defteri ihraççısı tarafından kullanılan standart şart ve koşullarda yer alan sabit tutarlı sözleşme cezası hükmü geçersiz kılınmıştır. BGH’nin görüşüne göre, bu hüküm geçersizdir; zira öngörülen yaptırım, küçük çaplı sözleşme ihlallerine bile orantısızdır ve bu nedenle, iyi niyet ilkesine aykırı olarak sözleşme tarafını makul olmayan bir dezavantaja sokmaktadır.

Bu bağlamda, ya her bir ihlale özel olarak düzenlenmiş bir hüküm getirilmesi — her ne kadar bu, çok kapsamlı hale gelebileceği için pratik olmayabilir — ya da franchisor’un, her bir vakanın koşullarını göz önünde bulundurarak makul takdir yetkisi dahilinde ceza tutarını belirleyeceği bir hüküm eklenmesi tavsiye edilir.