M&A İşlemlerinin Temel Unsurları: Asıl İş Neden Çoğu Zaman Sözleşme İmzalandıktan Sonra Başlar?

Kapanış Öncesi İşlemler

Birçok şirket sahibi için pay alım sözleşmesinin (SPA) imzalanması, işlemin tamamlandığı izlenimini verir. Temel şartlar üzerinde anlaşılmış, satın alma bedeli belirlenmiş ve aylar süren müzakereler nihayet sona ermiştir.

Birçok şirket sahibi için pay alım sözleşmesinin (SPA) imzalanması, işlemin tamamlandığı izlenimini verir. Temel şartlar üzerinde anlaşılmış, satın alma bedeli belirlenmiş ve aylar süren müzakereler nihayet sona ermiştir.

Kapanış Süreci: İmza ile Kapanış Arasında Neler Olur?

Dışarıdan bakıldığında imza ile kapanış arasındaki dönem yalnızca usuli işlemlerden ibaret görünebilir. Uygulamada ise eş zamanlı ilerleyen ve aynı anda sonuçlandırılması gereken birçok süreç bulunur.

Devam eden işlemlerde sıklıkla karşılaştığımız örnekler şunlardır:

• bankaların bilgilendirilmesi, gerekli müzakerelerin yürütülmesi ve ilgili yükümlülüklerin resmen sona erdirilmesi,
• önemli müşterilerden kontrol değişikliği haklarından feragat etmelerinin sağlanması,
• pay sahibi kredilerinin sona erdirilmesi ve mali açıdan tasfiye edilmesi,
• mülkiyet devri gerçekleşmeden önce doğmuş vergi beyan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi,
• kapanış için gerekli belge setlerinin hazırlanması ve imzalanması.

Bunların hiçbiri kendiliğinden gerçekleşmez. Her işlemin bir sorumlusu, takvimi ve diğer taraflara bağlı aşamaları vardır. Müvekkillerin çoğu zaman gözden kaçırdığı husus, “kısa” bir geçiş döneminin avukatlar, bankalar, şirket yönetimi ve diğer taraflar arasında ne kadar hızlı kapsamlı bir koordinasyon sürecine dönüşebildiğidir.

Banka Onayları ve Borçların Geri Ödenmesi: Sık Karşılaşılan Gecikme Nedenleri

Finansman içeren işlemlerde takvim çoğu zaman yalnızca tarafların kontrolünde değildir.

İmza ile kapanış arasında mevcut banka borçlarının genellikle:

• tamamen geri ödenmesi,
• ilgili teminat ve yükümlülüklerin resmen kaldırılması veya
• kontrol değişikliği nedeniyle gerekli banka onaylarının alınması gerekir.

Bu işlemler ilk bakışta basit görünebilir. Uygulamada ise geri ödeme tutarlarının belirlenmesi, borç ve teminatların sona erdirilmesine ilişkin belgelerin hazırlanması ve teminat haklarının usulüne uygun şekilde kaldırılması gerekir. Üstelik bu süreç bazen işlemin doğrudan tarafı olmayan ancak sonuç üzerinde belirleyici konumda bulunan finans kuruluşlarıyla yürütülür. İyi hazırlanmış işlemlerin dahi bu aşamada yavaşladığını sıklıkla görüyoruz. Bunun temel nedeni, bankaların kendi işlem takvimlerine göre hareket etmesidir.

İmza ile Kapanış Arasında Şirket Faaliyetleri

Bir diğer yaygın yanılgı, şirketin kapanışa kadar hiçbir değişiklik olmadan olağan faaliyetlerine devam edeceğidir.

Hukuken faaliyetler devam eder; ancak belirli sınırlamalara tabidir. Satıcılar, imzadan sonra genellikle şirket faaliyetlerini “olağan iş akışı” (ordinary course) içinde sürdürme yükümlülüğü altındadır.

Bu kapsamda:

• onay alınmadan önemli yatırımlar yapılamaması,
• yeni finansman düzenlemelerine girilememesi,
• önemli sözleşmelerde veya yönetim yapısında değişiklik yapılamaması gibi sınırlamalar öngörülebilir.

Buna karşılık şirketin faaliyetlerini eksiksiz sürdürmesi ve ticari istikrarını koruması gerekir. Bu durum yönetim ekipleri açısından somut bir denge gerektirir: Şirket, işlem nedeniyle getirilen sınırlamalar altında faaliyet gösterirken ticari performansını da korumalıdır.

Kapanış Belgeleri: İmzadan Sonra Evrak İşleri Neden Devam Eder?

Müvekkiller çoğu zaman SPA imzalandığında belge hazırlama sürecinin büyük ölçüde tamamlandığını düşünür. Uygulamada ise yalnızca odak noktası değişir.

Kapanış öncesi dönemde genellikle:

• kredi verenlerle geri ödeme ve teminat kaldırma sözleşmeleri hazırlanır,
• grup içi düzenlemelerin sona erdirilmesine ilişkin sözleşmeler imzalanır,
• yalnızca kapanış anında hüküm doğuracak pay sahibi kararları hazırlanır,
• şirketten herhangi bir değer çıkışı (leakage) olmadığını teyit eden belgeler toplanır,
• aynı anda ve birbiriyle uyumlu şekilde sonuç doğurması gereken tüm kapanış belgeleri bir araya getirilir.

Bu aşamada müzakereden çok hassasiyet ve koordinasyon önem taşır. Her belgenin hem SPA hem de diğer kapanış belgeleriyle uyumlu olması gerekir. Bu aşamadaki gecikmeler çoğu zaman hukuki karmaşıklıktan değil; koordinasyon eksikliğinden, eksik bilgilerden veya zamanlama uyumsuzluklarından kaynaklanır.

İşlem Takvimi: Kapanış Tarihleri Neden Değişir?

İmza aşamasında genellikle hedeflenen bir kapanış tarihi belirlenir. Kâğıt üzerinde bu tarih rahatlıkla ulaşılabilir görünebilir.

Ancak uygulamada takvim oldukça hassastır:

• tek bir onayın gecikmesi tüm süreci öteleyebilir,
• imzalanmamış tek bir belge kapanış işlemlerini durdurabilir,
• çözümlenmemiş tek bir banka meselesi tüm ödemeleri etkileyebilir.

Süreç ancak bütün unsurlar aynı anda tamamlandığında işler. Bu nedenle imza ile kapanış arasındaki dönem sürekli takip ve aktif yönetim gerektirir.

İmza Sonrası İşlem Riski: Kapanışa Kadar Değerin Korunması

En önemli hususlardan biri şudur: İşlem, SPA’nın imzalanmasıyla ekonomik açıdan tamamlanmış olmaz.

Kapanış gerçekleşene kadar:

• mülkiyet devredilmemiştir,
• satın alma bedeli ödenmemiştir,
• temel riskler önceki tarafların üzerinde kalmaya devam eder.

Bu nedenle SPA’lar genellikle ara döneme ilişkin ayrıntılı koruma hükümleri içerir. Bunlar arasında şirketten değer çıkışını (leakage) önleyen kurallar veya kapanıştan kısa süre önce belirli hususların yeniden teyit edilmesini öngören hükümler bulunur. Uygulama açısından bu dönem, işlemin değerinin etkin biçimde korunduğu veya önlenebilir risklere açık hâle geldiği aşamadır.

Kapanışın Gerçekleştirilmesi: İmzalanmış Bir SPA’nın Tamamlanmış Bir İşleme Dönüşmesi

Uygulamada süreç SPA’nın imzalanmasıyla sona ermez. İşlemin kontrollü ve koordineli biçimde kapanışa ulaştırılması da en az sözleşmenin müzakere edilmesi kadar önemlidir.

İmza ile kapanış arasındaki dönem bir formalite değildir. Bu aşamada:

• taahhütler fiilen yerine getirilir,
• üçüncü taraflar işlemin başarısı açısından kritik hâle gelir,
• zaman baskısı somutlaşır,
• işlemin ekonomik değeri korunur veya kaybedilir.

Şirketler açısından sonuç açıktır: İmza bir dönüm noktasıdır, işlemin sonu değildir. Sorunsuz tamamlanan M&A işlemleri, bu ara dönemin küçümsenmediği ve aktif biçimde yönetildiği işlemlerdir.