Yeni Macar Medeni Usul Kanunu ve Dava Dilekçelerinin Reddi: Sovyet Bürokratik Zihniyetine Sahip Avrupalı Yargıçlar mı?

Bu yıl yürürlüğe giren yeni Macar Medeni Usul Kanunu, getirdiği sayısız teknik ve ayrıntılı kural nedeniyle – ki bunların çoğunu gereksiz buluyoruz – neredeyse bir yıldır hukuki çözüm arayanların işini zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak, Macaristan’da dava açmak önemli ölçüde zorlaşmıştır. Davacılar, mahkemenin dava dilekçelerini neredeyse otomatik olarak reddetmesi nedeniyle, çoğu zaman mahkeme salonuna bile ulaşamama durumlarıyla karşı karşıya kalmaktadır.

Açıklayıcı notuna göre, yeni Medeni Usul Kanunu, Slovenya ve Litvanya’nın usul hukuku geleneklerine dayanmaktadır. Bize göre, Macaristan’daki düzenlemenin temelini oluşturan ve hatta madde numaraları açısından eski Macaristan Medeni Usul Kanunu’na sık sık karşılık gelen Alman ZPO hükümlerinin benimsenmesi daha uygun olurdu. Bu, öncelikle daha odaklı dava süreçlerini ve gerçek anlamda esasa dayalı dava yönetimini teşvik edebilirdi. Eğer yasama organı, hazırlık aşaması ve esasa ilişkin duruşmadan oluşan ikili bir usul yapısında ısrar etseydi, Avusturya usul kanunundan yararlanabilirdi. Bunun yerine, yasama organı pratik gerçeklikten tamamen kopuk kurallar getirmiştir. Uygulamada bu kurallar, örneğin hâkimleri uzlaşma arayışına teşvik ederek uyuşmazlıkların hızlı bir şekilde çözülmesine hizmet etmiyor gibi görünmektedir; aksine, hâkimler bürokratik teknik ayrıntılarda ısrar ederek etkili hukuki icrayı engelliyor gibi görünmektedir.

Bunun en çarpıcı örneği, belirli “sihirli kelimelerin” —ister iddia edilen ister gerçek olsun— eksikliği nedeniyle, mahkemenin dava dilekçesini daha başlangıçta reddetmesi sonucu, davanın açılmasının bile mümkün olmamasının söz konusu olmasıdır. Bu noktada, bizim görüşümüze göre, mahkemeler tarafında ciddi yanlış anlamalar ortaya çıkmaktadır. Hakimler — umarız ki sadece bu ilk aşamada — bir davanın kabul edilebilirliği (Zulässigkeit) ile esası (Begründetheit) arasında ayrım yapamıyor gibi görünmektedir. Bir dava dilekçesinin her şeyi tek başına kanıtlaması gerekmez; aksi takdirde, ihtilaflı ve ihtilafsız olgular gibi usul kavramlarının bir anlamı kalmaz. Aksine, dava dilekçesi olguları ve delilleri açık ve tutarlı bir şekilde sunmalı, yani ikna edici bir dava sunumu (schlüssiger Klagevortrag) içermelidir.

Sadece yeni kurumlarla ilgili hukuk literatürünün İngilizce ve Almanca gibi yaygın olarak kullanılan dillerde mevcut olması nedeniyle bile, egzotik kanunlardan ziyade klasik kanunlardan yararlanılması daha uygun olurdu. Bu, Macar hukuk yorumunu geliştirmek amacıyla ilgili yabancı hukuk literatürünü ve içtihatlarını içerik açısından incelemek imkânı sağlayacaktı. Macar mahkemelerinin belirli konuları yorumlamak için Litvanya veya Slovence dillerinde yazılmış yorumlara başvuracaklarını pek olası görmüyoruz.

Bu nedenle, genel olarak tüm mevcut ve potansiyel müşterilerimize, yargı yeri seçimi söz konusu olduğunda — örneğin yurt dışı teslimatların veya birden fazla şubenin söz konusu olduğu davalarda — şimdilik davalarını yurt dışı bir mahkemede açmalarını tavsiye ediyoruz. Siz de yurt dışında dava açmakla ilgileniyorsanız, lütfen bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.