AB Ambalaj Mevzuatında Yeni Dönem: İşletmelerin PPWR Hakkında Bilmesi Gerekenler

Ambalaj ve ambalaj atıklarına ilişkin (AB) 2025/40 sayılı Tüzük (Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR), Avrupa Birliği pazarına sunulan ürünlere yönelik düzenleyici çerçeveyi yeniden şekillendirmektedir. 12 Ağustos 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlayan Tüzük, ambalaj atıklarının azaltılmasını, döngüsel ekonominin desteklenmesini ve üye devletler arasında daha tutarlı ve uyumlu kurallar oluşturulmasını amaçlamaktadır. Düzenlemenin etkileri ambalaj üreticileriyle sınırlı olmayıp ithalatçıları, dağıtıcıları, perakendecileri, marka sahiplerini ve ticari faaliyetlerinde ambalaj kullanan işletmeleri de kapsamaktadır.

PPWR, ambalajların malzeme bileşimi, tasarımı, geri dönüştürülebilirliği, etiketlenmesi ve atık haline geldikten sonraki yönetimi dahil olmak üzere tüm yaşam döngüsünü düzenlemektedir. Bazı yükümlülükler önümüzdeki yıllarda aşamalı olarak uygulanacak olsa da işletmelerin ambalaj portföylerini, sözleşmesel düzenlemelerini ve ilgili belgelerini şimdiden değerlendirmeye başlamaları önem taşımaktadır.

Ambalaj Atıklarının Azaltılması ve Döngüsel Ambalaj Kullanımı

Yeni düzenlemenin temel hedeflerinden biri, gereksiz ambalaj kullanımını önlemek ve ambalaj malzemelerinin ekonomik döngü içerisinde daha uzun süre kalmasını sağlamaktır. Geri dönüştürülebilirliğe ilişkin gereklilikler, 2030 yılından itibaren giderek daha fazla önem kazanacaktır. Bu doğrultuda şirketlerin yalnızca ambalaj üretiminde kullanılan malzemeleri değil, söz konusu malzemelerin geniş ölçekte etkin biçimde toplanabilir, ayrıştırılabilir ve geri dönüştürülebilir olup olmadığını da dikkate almaları gerekecektir.

Tüzük, aşırı ambalaj kullanımına yönelik sınırlamalar da öngörmektedir. İlgili kurallar kapsamında, gruplandırılmış ambalajlar, taşıma ambalajları ve e-ticaret ambalajları genel olarak azami boş alan oranına tabi olacaktır. Bu nedenle işletmelerin ürünlerin korunması ile ambalaj miktarının azaltılması arasında denge kurmaları ve teknik şartnamelerini, lojistik süreçlerini ve tedarikçi gerekliliklerini yeniden değerlendirmeleri gerekebilir.

Gıda ile Temas Eden Ambalajlarda PFAS Kısıtlamaları

12 Ağustos 2026 tarihinden itibaren, Tüzük'te belirlenen sınır değerlere eşit veya bu değerlerin üzerinde per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS) içeren gıda ile temas eden ambalajların AB pazarına sunulması yasaklanmıştır. Çevrede yüksek kalıcılık gösteren bu maddeler, yağ, su ve ısıya karşı dayanıklılık sağlamaları nedeniyle belirli ambalaj türlerinde kullanılmaktadır. Gıda ile temas eden ambalajlarla çalışan işletmelerin, ürünlerinin yeni sınır değerlere uygunluğunu değerlendirmek amacıyla ürün özelliklerini, test yöntemlerini ve tedarikçi taahhütlerini gözden geçirmeleri gerekmektedir.

Etiketleme ve Çevresel Beyanlar

AB genelinde uyumlaştırılmış etiketleme gereklilikleri, tüketicilerin ambalaj malzemelerini tanımasını ve bunları uygun şekilde ayrıştırarak bertaraf etmesini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Bunun yanı sıra işletmelerin, ürünlerinin çevresel performansına ilişkin beyanlarını da gözden geçirmeleri gerekmektedir. Geri dönüştürülebilirlik veya geri dönüştürülmüş malzeme içeriğine ilişkin beyanların doğru, doğrulanabilir ve yeterince açık olması önem taşımaktadır. Ayrıca bu beyanların ambalajın tamamına mı yoksa yalnızca belirli bir bileşenine mi ilişkin olduğunun belirtilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla PPWR'ye uyum, yalnızca ürün geliştirme veya tedarik süreçleriyle sınırlı değildir. Pazarlama, sürdürülebilirlik ve hukuk ekiplerinin, ambalajlara ilişkin beyanların yasal gerekliliklerle uyumlu olmasını ve uygun kanıtlarla desteklenmesini sağlamak amacıyla koordineli çalışmaları gerekmektedir.

Tedarik Zincirinde Sorumlulukların Belirlenmesi

İşletmelerin PPWR kapsamındaki yükümlülükleri, tedarik zincirinde üstlendikleri role göre farklılık göstermektedir. Üreticiler, ithalatçılar, dağıtıcılar, sipariş karşılama hizmeti sağlayıcıları ve marka sahipleri, aynı ambalajlı ürünün tedarik zincirinde yer alsalar dahi farklı hukuki yükümlülüklere tabi olabilirler. Özellikle özel markalı ürünler ve özelleştirilmiş ambalaj uygulamaları, sorumlulukların ambalaj üreticisi, ambalajı dolduran şirket ve ürünü kendi adı veya ticari markası altında piyasaya sunan işletme arasında paylaşılabilmesi nedeniyle özel dikkat gerektirmektedir.

Teknik belgelerin hazırlanması, uygunluk beyanlarının düzenlenmesi, tedarikçilerden gerekli bilgilerin temin edilmesi ve ilgili verilerin müşterilere iletilmesi gibi yükümlülüklerin hangi işletme tarafından yerine getirileceğinin açıkça belirlenmesi önem taşımaktadır. Eksik veya hatalı belgeler, tedarik zincirindeki işletmeler açısından hukuki ve ticari riskler doğurabilir.

İşletmeler İçin Uygulanabilecek Adımlar

• AB pazarına sunulan tüm ambalajları belirlemek ve her ürün bakımından ilgili ekonomik operatörün rolünü tespit etmek;
• Ambalaj tasarımını, malzeme bileşimini, boş alan oranlarını ve geri dönüştürülebilirlik özelliklerini incelemek;
• Tedarikçilerden güncel teknik özellikleri, test sonuçlarını ve uygunluk belgelerini talep etmek;
• Sözleşmeleri gözden geçirerek hukuki sorumlulukların ve bilgi paylaşımına ilişkin yükümlülüklerin açıkça düzenlendiğinden emin olmak;
• Çevresel beyanları ve etiketleme uygulamalarını değerlendirmek;
• İlerleyen dönemlerde uygulanacak gereklilikler için bir uyum takvimi oluşturmak.

Nasıl Yardımcı Olabiliriz?

Birden fazla hukuk sisteminde faaliyet gösteren şirketler açısından PPWR'ye uyum, hukuki, teknik ve ticari süreçlerin koordineli şekilde yürütülmesini gerektirmektedir. Ekibimiz, işletmelere düzenlemenin kapsamı, tedarik zincirindeki sorumluluklar, sözleşmesel risklerin dağılımı, uyum belgeleri ve ambalajlara ilişkin çevresel beyanların değerlendirilmesi konularında hukuki danışmanlık sunmaktadır. Uyum sürecine erken aşamada hazırlanılması, faaliyetlerde yaşanabilecek aksaklıkların azaltılmasına, AB pazarına erişimin sürekliliğinin desteklenmesine ve mevzuat değişikliklerinden kaynaklanan yükümlülüklerin daha etkin şekilde yönetilmesine katkı sağlayabilir.