Devlet Tahvillerinde Ödemeyi Reddetme Hakkı

Bir devlet tarafından ilan edilen ödeme moratoryumu veya diğer tahvil sahipleriyle yapılan borç yeniden yapılandırma anlaşmaları, uluslararası hukuk kapsamında ifayı reddetme hakkı sağlamaz.

Davalı devlet Arjantin, 1997 yılında toplam nominal değeri 1 milyar DM olan %8 faizli Deutsche Mark cinsinden tahvil (1997/2009) ihraç etmiştir. Tahvil şartlarında Alman hukukunun uygulanacağı ve yetkili mahkemenin Frankfurt am Main’da olacağı kararlaştırılmıştır. Arjantin, devlet tahvillerinin nominal değerini geri ödemeyi ve tahakkuk eden faizleri ödemeyi reddetmektedir. Davacı yatırımcı, Arjantin’in mali kriz nedeniyle olağanüstü hâl ilan etmesinden ve borçlarını yeniden yapılandırmak amacıyla yükümlülüklerin ve borç ödemelerinin yeniden düzenlenmesine ilişkin bir kararnameyle dış borç ödemelerini askıya almasından önce söz konusu devlet tahvillerini satın almıştır. Arjantin daha sonra diğer alacaklılarla da yeniden yapılandırma anlaşmaları imzalamıştır.

Uluslararası hukuk kapsamında, borçların yeniden yapılandırılmasını kabul etmeyen ve “holdout” olarak adlandırılan alacaklılara karşı ifayı reddetme hakkı, ne ilan edilen ödeme moratoryumundan ne de diğer alacaklılarla imzalanan yeniden yapılandırma anlaşmalarından doğar. Alman Anayasası’nın 25. maddesi anlamında, bir devletin, özel bir kişinin hukuken sakıncalı kabul edilen davranışını gerekçe göstererek vadesi gelmiş özel hukuk kaynaklı ödeme taleplerini yerine getirmeyi reddetmesine ve böylece söz konusu kişiyi, alacaklıların çoğunluğuyla mutabık kalınan devlet tahvillerinin yeniden yapılandırılmasına katılmaya zorlamasına imkan veren genel bir uluslararası hukuk kuralı bulunmamaktadır. Uluslararası hukuk, devletlerin borçlarının tasfiyesi veya yeniden yapılandırılmasına ilişkin genel bir kuralın türetilebileceği yeknesak bir iflas hukuku da öngörmemektedir. Günümüzde tahvil şartlarında yaygın olarak yer alan Toplu Eylem Hükümleri (Collective Action Clauses) de farklı bir sonuca yol açmamaktadır; aksine, tahvil şartları hakkında çoğunluk kararı alınabilmesi için bu tür hükümlerin açıkça kararlaştırılmış olması gerekmektedir.

Uygulamaya ilişkin not: Yeni tahvil ihraçlarında, tahvil şartlarında Alman Borç Senetleri Kanunu’nun (Schuldverschreibungsgesetz – SchVG) 5. maddesi ve devamı hükümlerinin uygulanacağının açıkça belirtilmesine özen gösterilmelidir. Bu düzenleme, alacaklıların tahvilin yeniden yapılandırılmasını tüm tahvil sahipleri bakımından bağlayıcı olacak şekilde çoğunluk kararıyla onaylamasına imkan tanır.