Şirket Esas Sözleşmesindeki “Rus Ruleti” Hükmünün Geçerliliği

Uygulamada, payların iki pay sahibi arasında eşit olarak dağıldığı - ortaklık yapıları, kararların karşılıklı olarak engellenmesi nedeniyle sıklıkla çıkmaza yol açmaktadır.

Şirket esas sözleşmesinde yer alan ve “Rus ruleti hükmü” olarak adlandırılan düzenleme, her iki pay sahibine de sahip olduğu payların tamamını belirli bir bedel üzerinden diğer pay sahibine satmayı teklif etme hakkı tanıyarak bu tür ortaklık çıkmazlarının çözülmesini amaçlamaktadır. Teklifin muhatabı teklifi kabul etmez veya belirlenen süre içinde kabul etmezse, bu kez kendi paylarının tamamını aynı bedel üzerinden gecikmeksizin teklif sahibine satmak ve devretmekle yükümlü olur.

Nürnberg Yüksek Bölge Mahkemesi, 20 Aralık 2013 tarihli – 12 U 49/13 sayılı kesinleşmiş kararında, hukuk literatüründe “Rus ruleti hükmü” olarak adlandırılan bu tür bir düzenlemenin geçerli olduğuna hükmetmiştir. Dava, payları iki pay sahibi arasında eşit olarak dağıtılmış bir anonim şirkete ilişkindir. Bir GmbH’deki pay sahiplerinin menfaatleri benzer olduğundan, bu içtihadın iki pay sahipli bir GmbH’deki hukuki ilişkilere de doğrudan uygulanabileceği kabul edilmelidir.

Bu mekanizmanın kötüye kullanılma riskinin bulunması, tek başına hükmün kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olduğu sonucuna varılmasını haklı kılmaz. Bir sözleşme tarafı bu riski üstlenmek istemiyorsa, Rus ruleti mekanizmasını kabul etmemelidir. Her halükârda, eşit paylara sahip iki pay sahibinin karşılıklı olarak karar alınmasını engellemesi sonucunda ortaya çıkan şirket içi çıkmazın giderilmesi amacıyla böyle bir hükme başvurulması objektif olarak haklıdır.

Mahkeme ayrıca, yargısal müdahalenin ancak pay sahiplerinden birinin başından itibaren bir satın alma teklifini finanse edemeyecek durumda olması ve bu nedenle kendisi açısından dezavantajlı olan bu mekanizmanın sonuçlarından ne pahasına olursa olsun kaçınmak zorunda kalması halinde — başka bir ifadeyle, ilgili pay sahibinin belirli bir baskı altında bulunması durumunda — haklı görülebileceğini belirtmiştir.
Bu temyiz kararı, pay sahipleri arasında sıklıkla ortaya çıkan çıkmazların çözümü bakımından hukukçulara önemli bir sözleşme hazırlama aracı sunmaktadır. Aynı zamanda, yoğun uyuşmazlıkların uzun süre devam eden ve şirkete zarar veren sonuçlarının önlenmesine de yardımcı olmaktadır; zira bu tür uyuşmazlıklar uygulamada, özellikle aile şirketlerinde, uzun süreli pay sahibi çatışmalarına dönüşebilmektedir.

Şirket esas sözleşmelerinin sürdürülebilir şekilde hazırlanması ve pay sahipleri arasındaki uyuşmazlıkların çözümü konusunda size danışmanlık sunmaktan memnuniyet duyarız.